ఉత్తర అఫ్గానిస్తాన్లోని జోజ్జాన్ ప్రావిన్స్ గవర్నర్ అబ్దుల్లా సర్హాదీ తన కార్యాలయంలో ఒక బాలుని విరిగిన చేతికి చికిత్స నిధులు, స్థానిక మసీదుకు సహాయం పంపిణీ చేస్తున్న తరుణంలో — 18 ఏళ్ల యువతి తన భర్త నుండి విడాకులు కావాలని ముందుకు వచ్చింది. నెలల తరబడి జరిగిన హింసను ఆరోపిస్తూ, పూర్తి ముఖావరణం మరియు సన్గ్లాసెస్ ధరించి, ఆమె తన వాదనను ప్రశాంతంగా, ధైర్యంగా వినిపించింది.
"మేమిద్దరం కలిసి జీవించగలమని ఏమైనా అవకాశం ఉంటే నేను ఇక్కడికి వచ్చేదాన్ని కాదు... నా నిర్ణయం తీసుకున్నాను," అని ఆమె చెప్పింది. విడాకులు మానుకోవాలని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించిన తర్వాత, గవర్నర్ చుట్టూ ఉన్న పురుష అధికారులు, అంగరక్షకులు నవ్వుతుండగా మహిళలను "బుద్ధిహీనులు" అని వ్యాఖ్యానించారు.
బీబీసీకి లభించిన అరుదైన అవకాశం
2021లో అమెరికా మద్దతు ఉన్న ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టి తాలిబాన్ అధికారం చేపట్టిన ఐదు సంవత్సరాల తర్వాత, బీబీసీ రెండు సంవత్సరాల కాలంలో ఆ సంస్థలోని ప్రముఖ వ్యక్తులతో అరుదైన సంభాషణలు జరిపింది. ఒకప్పుడు భూగర్భ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్న, ఆత్మాహుతి దాడులను నిర్వహించిన వ్యక్తులు ఇప్పుడు అధికారులుగా, సైనికులుగా సేవలు అందిస్తున్నారు.
తాలిబాన్ అధికారంలోకి వచ్చేటప్పుడు తాము మారిపోయామని చెప్పింది. కానీ అనేక విధానాలు 1990ల నాటి కఠిన శరియా వ్యాఖ్యానాన్నే పోలి ఉన్నాయి. మహిళలు చాలావరకు కార్యాలయాల నుండి, విశ్వవిద్యాలయాల నుండి నిషేధించబడ్డారు; వారు ఒంటరిగా ప్రయాణించడం, పార్కులు లేదా వినోద కేంద్రాలను సందర్శించడం కూడా నిషేధం.
మాజీ తీవ్రవాదులు ఇప్పుడు అధికారులు
గ్వాంటానామో బేలో అమెరికన్ నిర్బంధంలో సంవత్సరాలు గడిపిన సర్హాదీ, 1990లలో బామియాన్లో బుద్ధ విగ్రహాల విధ్వంసంలో పాల్గొన్నారని స్వయంగా అంగీకరించారు. "నా స్వంత చేతులతో దాన్ని ధ్వంసం చేశాను... నేను ఎందుకు పశ్చాత్తాప పడాలి? అది దేవుని సంకల్పం," అని చెప్పారు.
కాబూల్లో, మరో సీనియర్ తాలిబాన్ అధికారి హబీబుల్లా బద్ర్ తాను గతంలో రాజధానిలో ఆత్మాహుతి దాడికారుల కార్యకలాపాలకు బాధ్యుడిగా ఉన్నానని బహిరంగంగా చెప్పాడు. ప్రస్తుతం వైద్య చికిత్స కోసం అధికారిక పదవుల నుండి విరామంలో ఉన్న బద్ర్, గతంలో దేశవ్యాప్తంగా జైళ్ల ఉప అధిపతిగా పనిచేశారు — వ్యంగ్యంగా, అదే జైలులో అతను ఒకప్పుడు మరణశిక్ష ఖైదీగా ఉన్నాడు.
మహిళా విద్య మరియు స్వేచ్ఛపై అభిప్రాయ విభేదాలు
ఒక గిరిజన సభలో బద్ర్కు మెడల్ ప్రదానం జరుగుతున్న సమయంలో, ఒక స్థానిక పెద్ద మహిళా పాఠశాలలు మళ్లీ తెరవాలని బహిరంగంగా కోరాడు. "ఇస్లాంలో విద్యను కోరుకోవడం స్త్రీలకు మరియు పురుషులకు రెండింటికీ బాధ్యత," అని ఆయన మైక్ లాక్కోబడే ముందు చెప్పాడు.
తాలిబాన్ ప్రభుత్వ అధికారి జబీహుల్లా ముజాహిద్ — తన అసలు పేరు తాహిర్ షా సెద్దిఖీ అని మొదటిసారి వెల్లడించారు — 2021లో మహిళలు పనిచేయడానికి, చదువుకోవడానికి అనుమతి ఉంటుందని ఇచ్చిన హామీలు నిలబెట్టుకోలేదని ప్రశ్నించినప్పుడు, "మేము శరియా పరిధిలో మహిళా హక్కులకు కట్టుబడి ఉన్నాం," అని జవాబిచ్చారు. మహిళా విద్య అంశం "చర్చలలో ఉంది" అని పేర్కొన్నారు.
కందహార్లో మరింత కఠినమైన పరిస్థితులు
తాలిబాన్ కేంద్రంగా భావించే కందహార్లో రెండు సంవత్సరాల క్రితంతో పోలిస్తే ఆంక్షలు మరింత పెరిగాయి. పురుషులు గడ్డాలు ఉంచాల్సిందేనని నిర్బంధించారు, రేడియో స్టేషన్లు సంగీతం లేదా మహిళల గొంతులు ప్రసారం చేయడం నిషేధించబడింది. బీబీసీకి నగరంలో చిత్రీకరణ అనుమతి ఇవ్వలేదు.
సుప్రీమ్ లీడర్ హిబతుల్లా అఖుండ్జాదా అరుదుగా బహిరంగంగా కనిపిస్తారు, మీడియాకు ఇంటర్వ్యూ ఇచ్చిన సందర్భమే లేదు. బీబీసీ అభ్యర్థనకు ప్రస్తుతానికి సమావేశం సాధ్యం కాదని చెప్పారు.
పేదరికం మరియు అసంతృప్తి
యుఎన్ ప్రకారం నలుగురిలో ముగ్గురు అఫ్గాన్లు తమ ప్రాథమిక అవసరాలు తీర్చుకోలేని స్థితిలో ఉన్నారు. దేశంలో పేదరికం, నిరుద్యోగం, ఆర్థిక అస్థిరత తీవ్ర సమస్యలుగా కొనసాగుతున్నాయి.
తాలిబాన్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా వీధుల్లో నిరసన తెలిపిన హోడా అనే మహిళ — ఇది ఆమె నిజమైన పేరు కాదు — ఇలా చెప్పింది: "జీవితంపై అవగాహన లేని ఒక వర్గం హఠాత్తుగా అధికారంలోకి వచ్చిందని చూస్తుంటే మాటలు రావడం లేదు. తాలిబాన్ విద్యావంతురాలైన మహిళకు భయపడతారు. అందుకే ఆంక్షలు విధిస్తున్నారు. విజ్ఞానవంతులైన స్త్రీలు లేకుండా వారి పాలన కొనసాగుతుందని భావిస్తున్నారు — ఎందుకంటే తెలివైన తరం తాలిబాన్ను అంతం చేస్తుంది."
