రుటో ఆదేశం వలసదారులకు ఎలా ఇబ్బంది కలిగించింది?
నైరోబీలో తుక్తుక్ డ్రైవర్గా తొమ్మిదేళ్లుగా పని చేస్తున్న బురుండి దేశస్థుడు ఎన్డైకెచ్ అలీకి ట్రాఫిక్ సమస్యలు పెద్దవి. అయితే గత వారం అధ్యక్షుడు చిన్న వ్యాపారాల్లో విదేశీయులను నిషేధించే ఆదేశం ఇచ్చిన తర్వాత పరిస్థితి మారింది. అలీ బురుండి రాయబార కార్యాలయం వద్ద డాక్యుమెంట్ల కోసం క్యూలో నిలబడ్డాడు. "ఇప్పుడు వారు మనపైకి తిరిగారు. బెదిరింపులు పెరిగాయి… పిల్లల నుండి కూడా. కుక్కను మనపై వదిలేశారు. మేము కరిచాము" అని అతను చెప్పాడు. అధ్యక్షుడు రుటో రాష్ట్ర భవనంలో కెన్యా వ్యాపారులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ, పార్లమెంటులో ఉన్న బిల్లు విదేశీయులను చిన్న వ్యాపారాల నుండి తొలగించాలని, కొన్ని వస్తువులు స్థానికంగా సోర్స్ చేయాలని సూచించాడు. అతను 7 సెప్టెంబర్లోగా విదేశీయులు చిన్న వ్యాపారాలు మూసివేయాలని చెప్పాడు. ఈ ప్రకటన తర్వాత కొందరు కెన్యాలు విదేశీయులను స్వాగతించడం మానేశారు. అలీ "మేము బెదిరింపులు, హరాస్మెంట్ ఎదుర్కొంటున్నాం. పని ఆగిపోతే అద్దె, ఆహారం కోసం ఆదాయం పోతుంది. ఆ ఉద్యోగాలు తీసేస్తే ఇంటికి తిరిగి వెళ్లడం మాత్రమే మిగులుతుంది" అని అన్నాడు. నైరోబీ, ఇతర పట్టణాల్లో బార్బర్ షాపులు, సలూన్లు, నిర్మాణం, మోటార్ బైక్ టాక్సీలు, వీధి వ్యాపారంలో వలసదారులు ఉన్నారు. కొందరు సంఘర్షణల నుండి, ఇంకొందరు మెరుగైన అవకాశాల కోసం వచ్చారు.
బురుండి కుటుంబాలు విడిపోవడం ఎందుకు జరుగుతోంది?
నైరోబీ మాజెంగో ప్రాంతంలో నివసించే కెన్యా మహిళ గ్రేస్ వామైతా భర్త బురుండి దేశస్థుడు. అధ్యక్షుడి ఆదేశం విన్న మరుసటి రోజే ఆయన బయలుదేరాడు. ఐదుగురు పిల్లలకు ఆహారం అందించడానికి వామైతా అదనపు పని చేస్తోంది. "ఇప్పుడు స్కూల్ ఫీజు ఎవరు చెల్లిస్తారు? నాకు ఏమీ తెలియదు. వారు తిరిగి రావాలి" అని ఆమె అడిగింది. 2019 నుండి నైరోబీలో ఉన్న బురుండి వ్యక్తి ప్రోస్పర్ తన కెన్యా భార్య, బిడ్డను వదిలి వెళ్లవలసి వచ్చింది. "నా కుటుంబాన్ని వదిలి వెళ్లడం చాలా బాధాకరం" అని అతను చెప్పాడు. సరిహద్దు క్రాసింగ్ పాయింట్ల వద్ద చాలా మంది చిక్కుకున్నారు. కొందరు జంటలు విడిపోవాల్సి వచ్చింది, కొన్ని కుటుంబాలు ఇప్పటికే విభజించబడ్డాయి. బురుండి, ఎరిట్రియా, ఇథియోపియా, టాంజానియా వలసదారులు ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా ఉన్నారు.
తూర్పు ఆఫ్రికా సంఘం నియమాలు ఏమిటి?
తూర్పు ఆఫ్రికా సంఘంలో బురుండి, కెన్యా సభ్య దేశాలు. ప్రజల స్వేచ్ఛా సంచారానికి అనుమతి ఉంది కానీ ఉద్యోగాలు, దీర్ఘకాల నివాసానికి పర్మిట్లు అవసరం. శరణార్థులకు పని చేసే హక్కు ఉంది. అయితే రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి. ఎరిట్రియా సముర్థుడు ఫిల్మోన్ ఎయోబ్ హరాస్మెంట్ పెరుగుతోందని చెప్పాడు. ఎరిట్రియా, ఇథియోపియా వ్యాపారులు భయంతో ఇళ్లలో ఉండిపోయారు. కొందరు మద్దతు ఇచ్చినప్పటికీ, చట్టబద్ధమైన డాక్యుమెంట్లు లేని వారికి ఇబ్బంది కలిగింది.
90 రోజుల రిజిస్ట్రేషన్ విండో ఎందుకు ఇచ్చారు?
ప్రారంభ ఆదేశం తర్వాత విమర్శలు వచ్చాయి. ప్రభుత్వం తర్వాత 90 రోజుల గడువు ఇచ్చింది. రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియలో ఉన్నవారిని చట్టబద్ధంగా ఉన్నట్లు భావిస్తారు. అయితే అకడమిక్ హెస్బోన్ ఓవిల్లా ప్రకారం అధ్యక్షుడి మాటలు తప్పుగా అర్థం చేసుకోబడ్డాయి. "వాళ్లను బయటకు పంపుతున్నాం" అని ప్రజలు అర్థం చేసుకున్నారు. కొరిర్ సింగ్ఓయి బురుండి రాయబార కార్యాలయానికి వెళ్లి క్షమాపణ చెప్పాడు. బురుండి విదేశాంగ మంత్రి ద్వేష భాషణ వల్ల కెన్యా పౌరులపై ప్రతీకారం తీసుకోవచ్చని హెచ్చరించారు.
టాటా కెమికల్స్ ఆదేశం ఏమిటి?
రుటో ఒక రోజు తర్వాత ఇండియా టాటా కెమికల్స్ను బయటకు పంపించారు. కాజియాడో కౌంటీలోని మాసాయి సముదాయానికి తగిన ప్రయోజనాలు ఇవ్వలేదని కారణం. లేక్ మగాడిలో సోడా యాష్ తవ్వకం జరుగుతోంది. 1911 నుండి ఈ ప్రాంతంలో తవ్వకాలు జరుగుతున్నాయి. ఈ ఆదేశం కూడా వివాదాస్పదమైంది.
బురుండితో వాణిజ్యం ఎంత?
ఆర్థికవేత్త ఒధియాంబో రామోగి ప్రకారం గతేడాది బురుండికి కెన్యా ఎగుమతులు $56 మిలియన్లు. ఒక వీధి వ్యాపారి నెలకు $200 సంపాదించడం వల్ల ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని ఆయన అన్నారు. పోటీతత్వ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అవకాశం ఇవ్వాలని సూచించారు. రుటో తన ఉద్దేశం కేవలం కెన్యాల ఉద్యోగాలు రక్షించడమే కాదని రామోగి అన్నారు. కొందరు సాధారణ కెన్యాలు, సివిల్ సొసైటీలు విదేశీయులకు మద్దతు ఇచ్చారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
రుటో ఆదేశం ఎప్పుడు వచ్చింది?
3 సెప్టెంబర్న అధ్యక్షుడు రుటో చిన్న వ్యాపారాల్లో విదేశీయులను నిషేధించే ఆదేశం ఇచ్చారు. తర్వాత 90 రోజుల గడువు ఇచ్చారు.
ఏ దేశాల వలసదారులు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యారు?
బురుండి, ఎరిట్రియా, ఇథియోపియా, టాంజానియా వలసదారులు ఎక్కువగా బార్బర్ షాపులు, సలూన్లు, నిర్మాణ రంగంలో పని చేస్తున్నారు.
కెన్యా చట్టం శరణార్థులకు ఏమి అందిస్తుంది?
కెన్యా చట్టం శరణార్థులకు పని చేసే హక్కు, వ్యాపారాలు నడపే అనుమతి ఇస్తుంది. కానీ తగిన డాక్యుమెంట్లు తప్పనిసరి.
బురుండి విదేశాంగ మంత్రి ఏమన్నారు?
బురుండి విదేశాంగ మంత్రి బురుండిపై ద్వేష భాషణ వల్ల కెన్యా పౌరులపై ప్రతీకార చర్యలు తీసుకోవచ్చని హెచ్చరించారు.
కెన్యా ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇది ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది?
పొరుగు దేశాల పౌరులను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం వల్ల కెన్యా ఎగుమతులు, పెట్టుబడులు తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంటున్నారు.
ప్రధాన అంశాలు
- రుటో ఆదేశం తర్వాత బురుండి వలసదారులు సరిహద్దుల వద్ద చిక్కుకున్నారు.
- 90 రోజుల రిజిస్ట్రేషన్ విండో ఇచ్చినప్పటికీ హరాస్మెంట్ కొనసాగుతోంది.
- బురుండితో వాణిజ్యం $56 మిలియన్లు, ఇది ప్రమాదంలో ఉంది.
- కుటుంబాలు విడిపోతున్నాయి, పిల్లల చదువులు ప్రభావితమవుతున్నాయి.
- ప్రభుత్వం కెన్యా స్వాగతించే దేశమని పునరుద్ఘాటించింది.
ముగింపు
కెన్యా ప్రభుత్వం త్వరిత స్పందన ఇచ్చినప్పటికీ, విదేశీ వ్యాపారులపై ఆందోళనలు కొనసాగుతున్నాయి. ప్రాంతీయ సంబంధాలు, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు దృష్టిలో ఉంచుకుని మరింత స్పష్టమైన విధానం అవసరం.
